Wat is XPS isolatie eigenlijk en hoe verschilt het van andere materialen? XPS staat voor Extruded Polystyrene en is een stevig, blauw of roze schuimmateriaal dat uitstekend isoleert. Je herkent het aan de gladde, gesloten celstructuur die water echt tegenhoudt. Voor vochtige plekken zoals kelders, platte daken en kruipruimtes is dit vaak de beste keuze. Het materiaal is steviger dan piepschuim en heeft betere isolatiewaarden. Wel betaal je meer, maar voor bepaalde situaties is XPS echt de moeite waard.
Het productieproces van XPS isolatie
XPS isolatie ontstaat door een ander proces dan gewone EPS platen. Bij de productie wordt polystyreen gesmolten en door een spuitkop geperst. Tijdens dat persen worden gassen toegevoegd die het materiaal laten schuimen. Het resultaat is een plaat met volledig gesloten cellen waar geen lucht of vocht tussen kan komen. Die gesloten structuur maakt XPS zo bijzonder vergeleken met piepschuim.
De dichtheid ligt tussen 25 en 45 kilogram per kubieke meter, flink hoger dan bij EPS. Dat maakt XPS isolatie steviger en drukvaster. Je kunt erop lopen zonder dat het inzakt of breekt. Ook de celstructuur is uniformer, waardoor de isolatiewaarde over de hele plaat gelijkmatig is. Bij productie krijgen de platen vaak een groef-en-messing systeem aan de randen voor naadloze aansluiting.
De kleur verschilt per fabrikant. Sommige merken zijn blauw, andere roze of groen. Die kleur heeft niets met kwaliteit te maken maar helpt wel om XPS isolatie te herkennen op bouwplaatsen. Het materiaal voelt glad aan en is harder dan je zou verwachten van schuim. Die hardheid vertaalt zich direct in betere prestaties onder druk.
Waar XPS isolatie zich onderscheidt
XPS isolatie heeft unieke eigenschappen die het apart zetten. De waterbestendigheid is het grootste pluspunt. Waar andere materialen vocht opnemen en daardoor isolatiewaarde verliezen, blijft XPS presteren. De gesloten cellen laten simpelweg geen water binnen. Test het maar, gooi een stuk XPS isolatie in water en het blijft drijven zonder verzadigd te raken.
Die eigenschap maakt XPS ideaal voor kelders en andere vochtige toepassingen. Ook bij vloerisolatie boven kruipruimtes waar condensatie kan optreden, is XPS een veilige keuze. Het materiaal houdt zijn isolatiewaarde zelfs in extreme omstandigheden. Bij Gevelisolatie Store adviseren we XPS isolatie vaak voor lastige situaties waar andere materialen falen.
De drukvastheid is ook opvallend. XPS isolatie kan hoge belastingen aan zonder in te zakken. Daarom zie je het vaak onder parkeerplaatsen, op platte daken waar mensen overheen lopen, en onder zware vloeren. Gewone isolatiematerialen zouden daar doorbuigen of breken. XPS blijft stabiel en behoudt zijn vorm en functie.
| Eigenschap | XPS isolatie |
|---|---|
| Volledige naam | Extruded Polystyrene |
| Structuur | Volledig gesloten cellen |
| Isolatiewaarde (λ) | ± 0,029 – 0,034 W/mK |
| Dichtheid | 25 – 45 kg/m³ |
| Drukvastheid | Zeer hoog |
| Wateropname | Nagenoeg nul |
| Geschikt voor vochtige ruimtes | Ja |
| Levensduur | 50 jaar of langer |
| Prijsniveau | Middel – hoog |
| Kleur | Blauw, roze of groen (merkafhankelijk) |
Toepassingen van XPS isolatie in de praktijk
Als je snapt wat XPS isolatie kan, zie je al snel waar het gebruikt wordt. Omkerende daken zijn een klassieker. Daar ligt de isolatie bóven de waterdichte laag in plaats van eronder. Dat kan alleen met XPS isolatie omdat het water kan verdragen. Ballast zoals grind of tegels houden de platen op hun plek. Dit systeem werkt fantastisch en geeft een duurzame oplossing.
Kelder isolatie is een ander belangrijk gebied. Aan de buitenkant van kellermuren bevestigd, houdt XPS isolatie vocht tegen en voorkomt koudebruggen. De grond eromheen kan zo nat zijn als ie wil, het materiaal blijft isoleren. Ook voor kelders van binnen werkt het goed, al moet je dan wel een afwerking aanbrengen die de XPS beschermt.
Bij vloerisolatie boven onverwarmde ruimtes of op de begane grond presteert XPS uitstekend. De drukvastheid betekent dat je er vloerverwarming overheen kunt leggen zonder zorgen. Ook zware meubels of apparatuur vormen geen probleem. Voor gevel renovatie wordt XPS isolatie minder vaak gebruikt omdat het duurder is dan alternatieven, tenzij de situatie erom vraagt door vochtproblemen.
XPS isolatie vergeleken met EPS
Mensen vragen vaak naar het verschil tussen XPS isolatie en EPS isolatiemateriaal. Beide zijn schuimplaten maar daar houden de overeenkomsten op. EPS heeft open cellen waar lucht tussen zit, XPS heeft volledig gesloten cellen. Dat maakt XPS vochtbestendiger maar ook duurder. Voor droge toepassingen zoals gevelisolatie volstaat EPS prima en bespaart je geld.
De isolatiewaarde per centimeter is bij XPS iets beter. Waar je 10 centimeter EPS nodig hebt, kom je met 8 centimeter XPS isolatie uit voor hetzelfde resultaat. In situaties met weinig ruimte kan dat de doorslag geven. Ook de stevigheid verschilt, XPS is veel harder en breekt niet zo snel. Dat maakt verwerking iets lastiger maar het eindresultaat steviger.
Qua prijs betaal je voor XPS isolatie zo’n anderhalf tot twee keer zoveel als voor EPS. Die meerkosten zijn alleen terecht als je de unieke eigenschappen nodig hebt. Voor een standaard gevel zonder vochtproblemen kies je EPS en hou je geld over. Gebruik elk materiaal waar het voor bedoeld is en je krijgt optimale resultaten tegen de beste prijs.
Installatie van XPS isolatie
Het aanbrengen van XPS isolatie vraagt wat andere technieken dan bij EPS. Het materiaal is harder en zaagt iets stroever. Een fijntandige zaag of scherp mes werkt het best. Ook elektrisch gereedschap kan maar let op dat je niet te snel zaagt want dan smelt het materiaal. Goede ventilatie tijdens het werk voorkomt dat je dampen inademt.
Voor bevestiging gebruik je speciale lijm of mechanische bevestiging met isolatiepluggen. Bij kelders of platte daken werk je vaak met ballast die de platen op hun plek houdt. Zorg dat de platen strak tegen elkaar liggen zonder kieren. Sommige XPS platen hebben een messing systeem dat kieren voorkomt, dat werkt ideaal.
Een dampscherm is bij XPS isolatie vaak niet nodig omdat het materiaal zelf al dampdicht is. Dat scheelt werk en kosten. Wel moet je opletten bij aansluitingen op muren en doorgangen. Die moeten luchtdicht afgewerkt worden om de isolatiewaarde optimaal te houden. Tape speciaal voor isolatie werkt goed om naden en aansluitingen af te dichten.
Veelgestelde vragen over XPS isolatie
Kan ik XPS isolatie gebruiken voor mijn gevel?
Ja, dat kan maar het is vaak niet de meest economische keuze. Voor gevelisolatie volstaat EPS prima tenzij je specifieke vochtproblemen hebt. XPS isolatie kost meer terwijl het voor deze toepassing geen extra voordelen biedt. Bij vochtige gevels of als je dunner wilt isoleren kan het wel zinvol zijn. Vraag advies over wat bij jouw situatie past voordat je investeert in duurder materiaal.
Is XPS isolatie milieuvriendelijk?
XPS isolatie wordt gemaakt van aardolie en is dus niet het meest ecologische materiaal. De productie vraagt meer energie dan bij sommige alternatieven. Wel is het volledig recyclebaar en bevat het geen ozonlaag afbrekende stoffen meer zoals vroeger. De energiebesparing die je bereikt compenseert de productie-impact over de levensduur ruimschoots. Voor wie maximaal ecologisch wil, zijn er alternatieven maar die hebben weer andere nadelen.
Hoe lang gaat XPS isolatie mee?
Bij correcte installatie gaat XPS isolatie minstens vijftig jaar mee zonder noemenswaardige achteruitgang. Het materiaal rot niet, schimmelt niet en verslechtert nauwelijks. UV-straling kan het aantasten dus bescherm het tegen direct zonlicht met een afwerklaag. In de grond of onder ballast beschermd is de levensduur praktisch onbeperkt. Tests laten zien dat oude XPS isolatie na tientallen jaren nog presteert.
Kunnen muizen of ratten XPS isolatie aanvreten?
Ja, ongedierte kan XPS isolatie beschadigen als ze erbij kunnen komen. Het materiaal zelf is niet aantrekkelijk als voedsel maar muizen bijten er wel doorheen om er nestjes in te maken. Daarom is het belangrijk om alle openingen goed af te werken en het materiaal te baeschermen met bijvoorbeeld gaas of harde platen. Bij toepassing onder de grond of in kelders is dit minder een probleem dan bij kruipruimtes waar ongedierte actief is.
Wat kost XPS isolatie vergeleken met andere materialen?
XPS isolatie kost ongeveer 25 tot 40 euro per vierkante meter voor platen van 8 tot 10 centimeter dik. Dat is anderhalf tot twee keer zoveel als EPS maar wel goedkoper dan PIR isolatie. De exacte prijs hangt af van dikte, kwaliteit en waar je koopt. Voor situaties waar je de unieke eigenschappen nodig hebt, is de meerprijs zeker waard. Voor standaard toepassingen kies je een goedkoper alternatief.
